रुकुम पश्चिम -११, भदौ ।

प्रकृतिले कहिलेकाहीँ मानिसले कल्पना नै गर्न नसक्ने गरी आफ्नो शक्ति प्रदर्शन गर्छ । रसुवाको भोटेकोशी क्षेत्रमा आएको विनाशकारी बाढीले मानिसका सपना, घर–आँगन, व्यवसाय, पूर्वाधार र सबैभन्दा पीडादायी रूपमा अमूल्य जीवनहरूलाई तहसनहस बनाएको छ । भोटेकोशीको उर्लंदो भेलसँगै बगेको विपत्तिको असर नदीको बहाव पछ्याउँदै त्रिशूली हुँदै नारायणीसम्म पुगेको छ ।

यो विपत्तिले हामी सबैलाई स्तब्ध बनाएको छ । आफ्ना आफन्त गुमाउने परिवारहरूको पीडा शब्दमा व्यक्त गर्न सकिँदैन । जसको घरमा बिहानसम्म हाँसो थियो, त्यहाँ एकाएक सन्नाटा छाएको छ । जसले आफ्ना प्रियजनलाई खोजिरहेका छन्, उनीहरूको आँखामा आशा र पीडाको मिश्रण छ ।

यस दुःखद घडीमा ज्यान गुमाउनुहुने सम्पूर्णप्रति हार्दिक श्रद्धाञ्जलि अर्पण गर्दछु । शोकसन्तप्त परिवारजनप्रति गहिरो समवेदना व्यक्त गर्दछु । घाइते तथा प्रभावित सबैको शीघ्र उद्धार, उपचार र सुरक्षित पुनर्स्थापनाको कामना गर्दछु ।

तर विपत्तिको यो अँध्यारोबीच केही उज्याला दृश्यहरू पनि देखिएका छन् । आफ्नै ज्यान जोखिममा राखेर सुरक्षाकर्मीहरू उद्धारमा खटिएका छन् । स्थानीय नागरिकहरू आफ्नो पीडा भुलेर अरूलाई सहयोग गरिरहेका छन् । स्वयंसेवक, स्वास्थ्यकर्मी, सामाजिक संघ–संस्था, व्यवसायी तथा विभिन्न क्षेत्रका व्यक्तिहरू राहत र उद्धारमा जुटिरहेका छन् ।

यी सहयोगी हातहरूप्रति सम्मान छ । संकटका बेला मानिसको वास्तविक परिचय उसको पद, प्रतिष्ठा वा सम्पत्तिले होइन, उसले अरूको दुःखमा कति साथ दिन सक्छ भन्ने कुराले निर्धारण गर्छ ।

तर यति ठूलो विपत्तिका बीचमा सुनिएका र सामाजिक सञ्जालमा देखिएका केही दृश्यले मन झस्काएको छ । मृत शरीरबाट समेत सुन तथा अन्य गरगहना निकाल्ने प्रयास गरिएको भन्ने दृश्य वा समाचार यदि सत्य हुन् भने, त्यो चोरी मात्र होइन—मानव संवेदनामाथिकै अत्यन्तै घिनलाग्दो प्रहार हो ।

मृत शरीर अब बोल्न सक्दैन। उसले आफ्नो अधिकारका लागि आवाज उठाउन सक्दैन । त्यसैले मृतकको शरीर र उसले लगाएका वस्तुको सम्मान गर्नु जीवितहरूको नैतिक जिम्मेवारी हो । कसैको अन्तिम अवस्थालाई आफ्नो स्वार्थ पूरा गर्ने अवसरका रूपमा प्रयोग गर्नु कुनै पनि सभ्य समाजले स्वीकार गर्न सक्दैन ।

त्यसैगरी, विपत्तिको समयमा ग्यास, इन्धन, खाद्यान्न वा अन्य अत्यावश्यक सामग्रीसँग सम्बन्धित वस्तुहरू निकाल्ने, कब्जा गर्ने वा व्यक्तिगत लाभका लागि प्रयोग गर्ने प्रवृत्ति पनि देखिन्छ भने त्यस्ता कामबाट टाढा रहनु आवश्यक छ । कसैका लागि त्यो एउटा सामान्य वस्तु हुन सक्छ, तर अर्को परिवारका लागि त्यही वस्तु जीवनयापनसँग जोडिएको महत्वपूर्ण सम्पत्ति हुन सक्छ ।

आज कसैको घर बगेको छ, कसैको पसल बगेको छ, कसैको रोजगारीको आधार बगेको छ । त्यसैले यस्तो अवस्थामा अरूको क्षतिबाट आफ्नो फाइदा खोज्नुको सट्टा, सकेसम्म उसको बाँकी रहेको सम्पत्ति सुरक्षित गरिदिनु नै सच्चा मानवता हो ।

हामी सबैलाई एउटा सानो आग्रह—

यस्तो नगरिदिएको भए हुन्थ्यो ।

अर्काको दुःखलाई आफ्नो अवसर नबनाइदिएको भए हुन्थ्यो ।

मृतकको शरीरलाई सम्मान गरिदिएको भए हुन्थ्यो ।

पीडितको बाँकी सम्पत्तिलाई सुरक्षित गरिदिएको भए हुन्थ्यो ।

आज हामीले अरूको घरमा भएको विपत्ति हेरेर व्यवहार गरिरहेका छौँ । भोलि परिस्थिति उल्टिन सक्छ । आज हामी उद्धार गर्ने ठाउँमा छौँ, भोलि हामीलाई उद्धार चाहिन सक्छ । त्यसैले मानवीय संवेदना कुनै एक व्यक्तिका लागि होइन—यो सबैका लागि आवश्यक साझा मूल्य हो ।

सामाजिक सञ्जाल पनि आज सूचना र सहयोगको महत्वपूर्ण माध्यम बनेको छ । तर घाइतेको अवस्था, मृत शरीर वा पीडितको निजी दुःखलाई केवल ‘भ्युज’ र ‘लाइक’ कमाउने सामग्री बनाउनु उचित होइन ।

क्यामेरा उठाउनुअघि एकपटक सोचौँ—यो दृश्य मेरो आफ्नै परिवारको भएको भए म कस्तो व्यवहारको अपेक्षा गर्थें?

सही सूचना दिनुहोस्, उद्धारको आवश्यकता सार्वजनिक गर्नुहोस्, हराइरहेका व्यक्तिको खोजीमा सहयोग गर्नुहोस्, राहतको आवश्यकता जानकारी गराउनुहोस् । तर पीडितको सम्मान र गोपनीयतालाई कहिल्यै नबिर्सौँ ।

प्रकृतिको प्रकोप रोक्न सधैँ हाम्रो सामर्थ्य नहुन सक्छ । तर विपत्तिमा हामीले देखाउने व्यवहार भने हाम्रो हातमा हुन्छ ।

बाढीले पुल भत्काउन सक्छ, घर बगाउन सक्छ, बाटो रोक्न सक्छ; तर हाम्रो मानवता बग्न दिनु हुँदैन ।

ज्यान गुमाउनेहरूप्रति हार्दिक श्रद्धाञ्जलि, शोकसन्तप्त परिवारप्रति गहिरो समवेदना, घाइतेहरूप्रति शीघ्र स्वास्थ्यलाभको कामना र उद्धार तथा राहतमा खटिने सम्पूर्ण सुरक्षाकर्मी, स्वास्थ्यकर्मी, स्वयंसेवक, स्थानीय नागरिक तथा सहयोगी हातहरूप्रति हार्दिक सम्मान ।

भोटेकोशीदेखि त्रिशूली र नारायणीसम्म फैलिएको यो विपत्तिले हामीलाई एउटा गहिरो पाठ सिकाओस्—

विपत्तिमा मानिसको परीक्षा उसको हैसियतले होइन, उसको मानवताले हुन्छ ।

आउनुहोस्, पीडितको आँसुमा भ्युज नखोजौँ ।

अरूको क्षतिमा आफ्नो स्वार्थ नखोजौँ ।

सक्छौँ भने हात दिऔँ,

सक्दैनौँ भने बाटो नछेकौँ,

तर मानवता कहिल्यै नहराऔँ ।